İşletme, insan ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal ve hizmet üreten iktisadi birimdir. İktisadi anlamda üretim faktörleri dört ana grupta toplanır: doğal kaynaklar (tabiat), emek, sermaye ve girişimci (müteşebbis). Girişimci, üretim faktörlerini kâr elde etmek amacıyla bir araya getiren ve bu süreçte riski üstlenen kişidir. İşletmenin başlıca amaçları kâr elde etmek, varlığını sürekli kılmak (süreklilik) ve topluma hizmet ederek sosyal sorumluluğu yerine getirmektir. İşletme, iç ve dış çevre unsurlarıyla sürekli etkileşim içindedir; bu çevre GZFT (SWOT) analiziyle değerlendirilir. SWOT analizi, iç unsurlar olan güçlü ve zayıf yönler ile dış çevre unsurları olan fırsat ve tehditleri inceleyen bir stratejik araçtır.
İşletmeler çeşitli ölçütlere göre sınıflandırılır ve kuruluş sürecinde yer seçimi kritik bir karardır. Türk Ticaret Kanunu'na göre tacir, bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişidir. Şirketler hukuki biçimlerine göre iki ana gruba ayrılır:
Yönetim işlevi diğer işlevlerin başında gelir. Henri Fayol yönetim sürecini beş fonksiyona ayırmıştır: planlama, örgütleme, yöneltme (emir-komuta), koordinasyon ve denetim (kontrol). Bilimsel yönetim yaklaşımının kurucusu Frederick W. Taylor'dır (1911). İnsan kaynakları yönetiminde çalışanların güdülenmesi önemlidir; Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisi beş basamaktan oluşur: fizyolojik, güvenlik, ait olma/sosyal, saygınlık ve kendini gerçekleştirme.
İşletmenin temel işlevleri üretim, pazarlama, finansman, muhasebe ve insan kaynaklarıdır. Pazarlama karması dört ögeden oluşur (4P): ürün, fiyat, dağıtım ve tutundurma. Finansman işlevi kaynak bulmayı, muhasebe ise kaydetme ve raporlamayı kapsar. İşletmeler zamanla büyüme ve birleşme yoluyla ölçek kazanır; bu süreçte iş etiği ile sosyal sorumluluk ilkelerine uyulması esastır.
1. İktisadi anlamda işletmelerin mal ve hizmet üretebilmek için bir araya getirdiği üretim faktörleri (üretim ögeleri) kaç ana grupta toplanır?
Üretim faktörleri doğal kaynaklar, emek, sermaye ve girişimci olmak üzere dört ana grupta toplanır. (Genel İşletme AÖF ders kitabı; iktisat/üretim faktörleri teorisi)
2. Üretim faktörlerini bir araya getirerek mal veya hizmet üretimi için gerekli girişimi başlatan, bu süreçte kâr elde etmeyi amaçlayan ve riski üstlenen kişiye ne ad verilir?
Girişimci, üretim faktörlerini kâr elde etmek amacıyla bir araya getiren ve bu süreçte riski üstlenen kişidir. (Genel İşletme AÖF ders kitabı; iktisat/girişimcilik teorisi)
3. Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin başlıca (genel) amaçlarından biri değildir?
İşletmelerin genel amaçları kâr elde etmek, süreklilik ve sosyal sorumluluktur; rakipleri piyasadan silmek işletmenin genel bir amacı olarak kabul edilmez. (Genel İşletme AÖF ders kitabı (işletmenin amaçları))
4. Bir işletmenin kendi kontrolü dışında gelişen ancak lehine sonuçlar doğurabilecek dış çevre gelişmeleri, SWOT (GZFT) analizinde hangi unsur kapsamında değerlendirilir?
SWOT analizinde dış çevrede işletme lehine ortaya çıkabilecek gelişmeler "fırsatlar" (opportunities) başlığı altında incelenir. (Genel İşletme / Stratejik Yönetim AÖF ders kitabı (SWOT analizi))
5. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na göre 'tacir' kavramı aşağıdakilerden hangisiyle doğru tanımlanır?
TTK md. 12'ye göre tacir, bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişidir. (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 12)
6. Kollektif şirkette ortakların şirket borçlarından dolayı sorumluluğu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Kollektif şirkette ortakların tamamı, şirket borçlarından dolayı bütün mal varlıklarıyla sınırsız ve müteselsilen sorumludur. (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 211 ve devamı)
7. Komandit şirkette, şirket borçlarından dolayı sorumluluğu koyduğu sermaye ile sınırlı olan ve şirket yönetimine katılmayan ortak türüne ne ad verilir?
Komandit şirkette sorumluluğu sınırsız olan ortağa "komandite", koyduğu sermaye ile sınırlı sorumlu olan ortağa ise "komanditer" ortak denir. (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 304 ve devamı)
8. 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren yürürlüğe giren düzenlemeyle anonim şirketler için öngörülen asgari esas sermaye tutarı ne kadardır?
25/11/2023 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile anonim şirketlerin asgari esas sermayesi 1 Ocak 2024'ten itibaren 50.000 TL'den 250.000 TL'ye yükseltilmiştir. (6102 sayılı TTK md. 332; 25/11/2023 tarih ve 32380 sayılı Resmî Gazete, 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı)
9. Henri Fayol'a göre yönetim süreci kaç temel fonksiyona ayrılır?
Fayol yönetim sürecini planlama, örgütleme, yöneltme, koordinasyon ve denetim olmak üzere beş temel fonksiyona ayırmıştır. (Henri Fayol, Administration Industrielle et Générale (1916))
10. Bilimsel yönetim yaklaşımının kurucusu kabul edilen ve 'The Principles of Scientific Management' adlı eseriyle tanınan düşünür kimdir?
Bilimsel yönetim yaklaşımının kurucusu Frederick W. Taylor'dır ve temel eseri 1911 yılında yayımlanmıştır. (Frederick W. Taylor, The Principles of Scientific Management (1911))
11. Abraham Maslow'un geliştirdiği ve yöneltme fonksiyonunda çalışanları motive etmek için kullanılan ihtiyaçlar hiyerarşisi kaç basamaktan oluşur?
Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisi fizyolojik, güvenlik, ait olma/sosyal, saygınlık ve kendini gerçekleştirme olmak üzere beş basamaktan oluşur. (Abraham Maslow, A Theory of Human Motivation (1943))
12. İşletmenin ulaşmak istediği amaçların ve bu amaçlara ulaştıracak yol ve araçların önceden belirlenmesi süreci, yönetim fonksiyonlarından hangisinin konusudur?
Amaçların ve bu amaçlara ulaşma yollarının önceden belirlenmesi planlama fonksiyonunun konusudur ve yönetim sürecinin ilk fonksiyonudur. (Henri Fayol, Administration Industrielle et Générale (1916); Genel İşletme AÖF ders kitabı)
13. Planlanan amaçlara ulaşabilmek için gerekli görev, yetki ve sorumlulukların belirlenip bir yapı içinde dağıtılması hangi yönetim fonksiyonu kapsamında ele alınır?
Görev, yetki ve sorumlulukların belirlenerek bir organizasyon yapısı oluşturulması örgütleme fonksiyonunun konusudur. (Henri Fayol, Administration Industrielle et Générale (1916); Genel İşletme AÖF ders kitabı)
14. Astların belirlenen amaçlar doğrultusunda çalışmaya yönlendirilmesi, motive edilmesi ve emir-komuta ilişkisinin yürütülmesi hangi yönetim fonksiyonunun kapsamındadır?
Çalışanların amaçlar doğrultusunda yönlendirilmesi ve motive edilmesi yöneltme (emir-komuta) fonksiyonunun konusudur. (Henri Fayol, Administration Industrielle et Générale (1916); Genel İşletme AÖF ders kitabı)
15. Gerçekleşen sonuçların önceden belirlenen standart ve hedeflerle karşılaştırılarak varsa sapmaların düzeltilmesi süreci hangi yönetim fonksiyonudur?
Fiili sonuçların standartlarla karşılaştırılıp sapmaların düzeltilmesi kontrol (denetim) fonksiyonunun konusudur. (Henri Fayol, Administration Industrielle et Générale (1916); Genel İşletme AÖF ders kitabı)
16. Yeni kurulan bir işletmenin yöneticisi önce gelecek yıl için satış hedeflerini belirliyor, ardından bu hedeflere göre departmanları ve görev dağılımını oluşturuyor, sonra çalışanları bu hedefler doğrultusunda yönlendiriyor ve son olarak dönem sonunda gerçekleşen satışları hedeflerle karşılaştırıyor. Bu sürecin doğru sıralaması hangi seçenekte verilmiştir?
Yönetim süreci mantıksal olarak planlama, örgütleme, yöneltme ve kontrol fonksiyonlarının sıralı biçimde uygulanmasıyla işler. (Henri Fayol, Administration Industrielle et Générale (1916); Genel İşletme AÖF ders kitabı)
17. Bir işletmenin başka bir işletmeyle birleşmeden, kendi öz kaynaklarını ve karlarını kullanarak üretim kapasitesini, satışlarını veya çalışan sayısını artırması hangi büyüme türüne örnektir?
İşletmenin başka bir işletmeyle birleşmeden kendi kaynaklarıyla büyümesi iç büyüme olarak adlandırılır; birleşme ve devralma ise dış büyüme yöntemleridir. (Genel İşletme AÖF ders kitabı (işletmelerde büyüme))
18. İki veya daha fazla işletmenin, tüzel kişiliklerini sona erdirerek malvarlıklarını birleştirmesi ve tek bir işletme (veya bunlardan birinin bünyesi) altında faaliyetlerine devam etmesi süreci aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
İki veya daha fazla işletmenin tüzel kişiliklerini sona erdirerek tek bir işletme çatısı altında bütünleşmesine birleşme (füzyon) denir; bu dış büyüme yöntemlerinden biridir. (Genel İşletme AÖF ders kitabı (işletmelerde büyüme ve birleşme))
19. Aynı sektörde faaliyet gösteren ve üretim sürecinin aynı aşamasında yer alan (örneğin iki ayakkabı üreticisi işletmenin) birleşmesi hangi birleşme türüne örnektir?
Aynı üretim aşamasında ve aynı sektörde faaliyet gösteren işletmelerin birleşmesi yatay birleşme olarak adlandırılır; farklı üretim aşamalarındaki işletmelerin birleşmesi ise dikey birleşmedir. (Genel İşletme AÖF ders kitabı (işletme birleşmeleri türleri))
20. Kendisi doğrudan üretim veya ticari faaliyette bulunmayıp, başka işletmelerin sermayelerine ve yönetimlerine ortak olarak onları kontrol etmek amacıyla kurulan işletme türüne ne ad verilir?
Holding, başka işletmelerin sermaye ve yönetimine ortak olarak onları kontrol etmek amacıyla kurulan, kendisi genellikle üretim yapmayan bir işletme birleşme/büyüme biçimidir. (Genel İşletme AÖF ders kitabı (işletme birleşme biçimleri: holding, tröst, kartel, konsern))
21. İşletmelerin faaliyetlerini yürütürken uymaları gereken doğru ve yanlış davranış ilkelerini, ahlaki değerleri ve davranış standartlarını inceleyen alana ne ad verilir?
İşletme etiği, işletme faaliyetlerinde uyulması gereken doğru-yanlış davranış ilkelerini ve ahlaki değerleri inceleyen alandır. (Genel İşletme AÖF ders kitabı (işletmelerde etik))
22. Bir işletmenin sadece kâr amacı gütmeyip, faaliyetleri sırasında çalışanlarına, tüketicilerine, topluma ve çevreye karşı da sorumlu davranmasını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Kurumsal sosyal sorumluluk, işletmenin kâr amacının yanında paydaşlarına ve topluma karşı da sorumluluklarını yerine getirmesini ifade eder. (Genel İşletme AÖF ders kitabı (işletmenin amaçları ve sosyal sorumluluk))
23. Bir işletme yöneticisinin, ürünün gerçek içeriğini ve olası zararlarını bilerek gizleyip tüketicileri yanıltacak biçimde reklam yaptırması durumu, aşağıdaki kavramlardan hangisiyle en doğru şekilde açıklanır?
Tüketicileri bilerek yanıltmak dürüstlük ilkesine aykırıdır ve işletme etiği (iş ahlakı) ilkelerinin ihlali olarak değerlendirilir. (Genel İşletme AÖF ders kitabı (işletmelerde etik))
24. İktisadi anlamda üretim faktörleri (üretim ögeleri) kaç ana grupta toplanır?
Üretim faktörleri; doğal kaynaklar (tabiat), emek, sermaye ve girişimci olmak üzere dört ana grupta toplanır. (Genel İşletme AÖF ders kitabı; iktisat/üretim faktörleri teorisi)
25. Üretim faktörlerini kâr elde etmek amacıyla bir araya getiren ve bu süreçte doğabilecek riski üstlenen kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Girişimci, üretim faktörlerini kâr amacıyla bir araya getiren ve bu süreçte riski üstlenen kişidir; yönetici ise işletmeyi girişimci adına yöneten kişidir. (Genel İşletme AÖF ders kitabı; iktisat/girişimcilik teorisi)
26. Türk Ticaret Kanunu'na göre 'tacir' kavramı en doğru şekilde nasıl tanımlanır?
TTK md.12'ye göre tacir, bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişidir. (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 12)
27. Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin başlıca (genel) amaçları arasında yer almaz?
İşletmelerin genel amaçları kâr elde etmek, süreklilik ve sosyal sorumluluktur; rakipleri tasfiye etmek bir işletme amacı olarak kabul edilmez. (Genel İşletme AÖF ders kitabı (işletmenin amaçları))
28. Türk Ticaret Kanunu'na göre ticaret şirketleri temel olarak hangi iki ana gruba ayrılır?
TTK'ya göre şirketler, şahıs şirketleri (kollektif ve komandit) ile sermaye şirketleri (anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit) olmak üzere ikiye ayrılır. (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; Genel İşletme AÖF ders kitabı)
29. Aşağıdaki şirket türlerinden hangisi bir sermaye şirketi değil, şahıs şirketidir?
Kollektif şirket, ortakların sınırsız sorumlu olduğu bir şahıs şirketidir; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ise sermaye şirketleridir. (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; Genel İşletme AÖF ders kitabı)
30. Kollektif şirkette ortakların şirket borçlarına karşı sorumluluğu nasıldır?
Kollektif şirkette ortakların tamamı, şirket borçlarından dolayı sınırsız ve müteselsilen, bütün mal varlıklarıyla sorumludur. (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 211 vd.)
31. Komandit şirkette bulunan iki ortak türü ve sorumluluk biçimleri için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Komandit şirkette komandite ortağın sorumluluğu sınırsız, komanditer ortağın sorumluluğu ise koyduğu sermaye ile sınırlıdır. (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 304 vd.)
32. 1 Ocak 2024'ten itibaren anonim şirketler için öngörülen asgari esas sermaye tutarı ne kadardır?
7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile anonim şirketlerde asgari esas sermaye tutarı 50.000 TL'den 250.000 TL'ye yükseltilmiştir. (6102 sayılı TTK md. 332; 25/11/2023 tarih ve 32380 sayılı Resmî Gazete, 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı)
33. 1 Ocak 2024'ten itibaren limited şirketler için öngörülen asgari sermaye tutarı ne kadardır?
7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile limited şirketlerde asgari sermaye tutarı 10.000 TL'den 50.000 TL'ye yükseltilmiştir. (6102 sayılı TTK md. 580; 25/11/2023 tarih ve 32380 sayılı Resmî Gazete, 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı)
34. Bir limited şirketin ortak sayısı en fazla kaç olabilir?
TTK md.574'e göre limited şirketin ortak sayısı elliyi (50) aşamaz. (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 574)
35. Türk Ticaret Kanunu'na göre bir anonim şirketin kuruluşu için gereken asgari kurucu sayısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
TTK md.338 uyarınca anonim şirket, bir veya birden fazla gerçek ya da tüzel kişi tarafından kurulabilir; yani tek ortaklı anonim şirket kurulması mümkündür. (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 338)