🧒 Çocuk Gelişimi Temelleri

1. Çocuk gelişimi alanında, bedende boy uzaması ve kilo artışı gibi ölçülebilir, niceliksel ve boyutsal değişimleri ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

1. Büyüme
2. Olgunlaşma
3. Gelişme
4. Hazırbulunuşluk

Büyüme, bedendeki boy ve kilo gibi ölçülebilir niceliksel artışı ifade eder; olgunlaşma ve gelişme kavramlarından farklıdır. (Gelişim psikolojisi temel kavramları; T.C. MEB MEGEP Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Alanı Modülleri)

2. Kalıtımın etkisiyle, çevresel öğrenme yaşantılarından bağımsız olarak ortaya çıkan biyolojik değişim süreci aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılır?

1. Gelişme
2. Olgunlaşma
3. Hazırbulunuşluk
4. Büyüme

Olgunlaşma, kalıtımın etkisiyle öğrenmeden bağımsız gerçekleşen biyolojik değişimi ifade eder. (Gelişim psikolojisi temel kavramları; MEB MEGEP Çocuk Gelişimi modülleri)

3. Döllenmeden ölüme kadar süren, düzenli ve birbirini izleyen niteliksel-niceliksel ilerleyici değişimlerin tümüne ne ad verilir?

1. Büyüme
2. Olgunlaşma
3. Gelişme
4. Hazırbulunuşluk

Gelişme, döllenmeden ölüme kadar süren, düzenli ve birbirini izleyen nitel-nicel ilerleyici değişim sürecinin bütününü kapsayan en geniş kavramdır. (Gelişim psikolojisi temel kavramları; ATA-AÖF Çocuk Gelişimi ders kitabı)

4. Bir çocuğun yeni bir davranışı öğrenebilmesi için gerekli olan olgunlaşma düzeyi ile önceki yaşantılarının/öğrenmelerinin bir arada bulunması durumu aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

1. Olgunlaşma
2. Büyüme
3. Hazırbulunuşluk
4. Dengeleme

Hazırbulunuşluk, bir davranışın öğrenilebilmesi için gerekli olgunlaşma düzeyi ile önceki öğrenmelerin bir aradalığını ifade eder; olgunlaşma tek başına yeterli değildir. (Gelişim psikolojisi temel kavramları; MEB MEGEP Çocuk Gelişimi modülleri)

5. Henüz kas-sinir sistemi bisiklete binmeye uygun olgunluğa erişmemiş 2 yaşındaki bir çocuğa, yoğun bir şekilde iki tekerlekli bisiklet sürmesi öğretilmeye çalışılmaktadır. Bu durum aşağıdaki kavramlardan hangisiyle en iyi açıklanır?

1. Çocuğun büyüme hızı yetersizdir.
2. Çocuğun hazırbulunuşluk düzeyi bu davranış için henüz yeterli değildir.
3. Çocuk kritik dönemini kaçırmıştır.
4. Çocuğun sosyal-duygusal gelişimi geridir.

Öğrenmenin gerçekleşmesi için gerekli olgunlaşma düzeyine henüz erişilmemişse hazırbulunuşluk yetersizdir; bu nedenle öğretim çabaları etkili sonuç vermez. (Gelişim psikolojisi temel kavramları; MEB MEGEP Çocuk Gelişimi modülleri)

6. Çocuk gelişimi literatüründe çocuğun gelişimi temel olarak kaç ve hangi alanda incelenir?

1. Üç alanda: fiziksel, bilişsel, dil
2. Dört alanda: fiziksel (bedensel-motor), bilişsel, dil, sosyal-duygusal
3. İki alanda: bedensel ve zihinsel
4. Beş alanda: bedensel, bilişsel, dil, sosyal, ahlaki

Çocuk gelişimi genel olarak fiziksel (bedensel-motor), bilişsel, dil ve sosyal-duygusal olmak üzere dört temel gelişim alanında ele alınır. (ATA-AÖF/AÖF Çocuk Gelişimi programı ders kitapları; MEB MEGEP Çocuk Gelişimi modülleri)

7. Aşağıdakilerden hangisi 'gelişme' kavramının 'büyüme' ve 'olgunlaşma' kavramlarından temel farkını en doğru şekilde ifade eder?

1. Gelişme yalnızca bedensel boyutlardaki artışı ifade eder.
2. Gelişme, büyüme ve olgunlaşmayı da içine alan, döllenmeden ölüme kadar süren daha kapsamlı bir nitel-nicel değişim sürecidir.
3. Gelişme yalnızca kalıtımla belirlenen biyolojik bir süreçtir.
4. Gelişme, olgunlaşmanın tam tersi bir süreçtir ve öğrenmeyle hiçbir ilişkisi yoktur.

Gelişme, büyüme (niceliksel) ve olgunlaşma (kalıtımsal biyolojik değişim) kavramlarını da kapsayan, döllenmeden ölüme kadar süren daha geniş ve kapsayıcı bir kavramdır. (Gelişim psikolojisi temel kavramları; ATA-AÖF Çocuk Gelişimi ders kitabı)

8. Doğum öncesi (prenatal) gelişim dönemi, döllenmeden doğuma kadar sırasıyla hangi üç evrede incelenir?

1. Embriyo, fetüs, zigot
2. Zigot, fetüs, embriyo
3. Zigot, embriyo, fetüs
4. Fetüs, embriyo, zigot

Doğum öncesi gelişim; döllenmeden yaklaşık 2. haftaya kadar zigot, 2.-8. haftalar arası embriyo ve 8/9. haftadan doğuma kadar fetüs dönemi olmak üzere üç evrede incelenir. (MEB MEGEP Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Alanı Modülleri (Doğum Öncesi Gelişim))

9. Fiziksel ve motor gelişimin baştan ayağa doğru, yani önce baş ve üst bölgelerde sonra alt bölgelerde ilerlemesini ifade eden gelişim ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

1. Proksimodistal ilke
2. Sefalokaudal ilke
3. Süreklilik ilkesi
4. Bireysel farklılık ilkesi

Sefalokaudal ilke, fiziksel ve motor gelişimin baştan ayağa doğru ilerlemesini; örneğin bebeğin önce baş kontrolünü sonra bacak kontrolünü kazanmasını ifade eder. (Gelişim ilkeleri; MEB MEGEP Çocuk Gelişimi modülleri)

10. Bedenin merkezinden (omurga/gövde) çevreye, yani uzuvlara ve parmaklara doğru ilerleyen gelişim yönünü ifade eden ilke aşağıdakilerden hangisidir?

1. Sefalokaudal ilke
2. Proksimodistal ilke
3. Hazırbulunuşluk ilkesi
4. Dengeleme ilkesi

Proksimodistal ilke, gelişimin bedenin merkezinden dışa, yani gövdeden kollara ve parmaklara doğru ilerlediğini belirtir. (Gelişim ilkeleri; MEB MEGEP Çocuk Gelişimi modülleri)

11. Bir bebeğin önce baş ve boyun kaslarına, daha sonra sırasıyla gövde, kol ve son olarak bacak-ayak kaslarına hakimiyet kazanması, hangi gelişim ilkesinin bir göstergesidir?

1. Proksimodistal ilke
2. Sefalokaudal ilke
3. Bireysel farklılık ilkesi
4. Kritik dönem ilkesi

Kontrolün baştan ayağa doğru sırayla kazanılması sefalokaudal (baştan-ayağa) gelişim ilkesinin tipik bir göstergesidir. (Gelişim ilkeleri; MEB MEGEP Çocuk Gelişimi modülleri)

12. Bir bebeğin önce kol ve omuz hareketlerini kaba biçimde kontrol edebilmesi, daha sonra parmaklarıyla küçük nesneleri tutabilecek ince motor beceriyi kazanması, hangi gelişim ilkesiyle açıklanır?

1. Sefalokaudal ilke
2. Süreklilik ilkesi
3. Proksimodistal ilke
4. Hazırbulunuşluk ilkesi

Gelişimin gövdeye yakın (proksimal) büyük kas gruplarından, uzak (distal) küçük kas gruplarına doğru ilerlemesi proksimodistal ilkeye örnektir. (Gelişim ilkeleri; MEB MEGEP Çocuk Gelişimi modülleri)

13. Motor gelişimde genel kural olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1. İnce motor beceriler (parmak ucuyla tutma) kaba motor becerilerden (oturma, yürüme) önce gelişir.
2. Kaba motor beceriler (oturma, emekleme, yürüme), ince motor becerilerden (parmaklarla küçük nesne tutma) önce gelişir.
3. Kaba ve ince motor beceriler birbirinden tamamen bağımsız ve eş zamanlı gelişir.
4. Motor gelişimde büyük kas-küçük kas ayrımı geçerli değildir.

Sefalokaudal ve proksimodistal ilkeler gereği büyük kas gruplarını içeren kaba motor beceriler, küçük kas gruplarını içeren ince motor becerilerden önce gelişir. (Gelişim ilkeleri; MEB MEGEP Çocuk Gelişimi modülleri)

14. Sağlıklı bir bebekte aşağıdaki motor gelişim basamaklarının olağan gelişim sırası hangisidir?

1. Yürüme, emekleme, desteksiz oturma, baş kontrolü
2. Baş kontrolü, desteksiz oturma, emekleme, yürüme
3. Emekleme, yürüme, baş kontrolü, desteksiz oturma
4. Desteksiz oturma, baş kontrolü, yürüme, emekleme

Sefalokaudal ilke doğrultusunda bebek önce baş kontrolünü, ardından desteksiz oturmayı, sonra emeklemeyi ve en son yürümeyi kazanır. (Gelişim ilkeleri; motor gelişim kilometre taşları (gelişim psikolojisi))

15. Ani bir ses veya destek kaybı hissettiğinde bebeğin kollarını ve bacaklarını aniden açıp ardından bedenine doğru toplaması şeklinde gözlenen doğuştan gelen ilkel refleks aşağıdakilerden hangisidir?

1. Emme refleksi
2. Kavrama (grasping) refleksi
3. Moro refleksi
4. Babinski refleksi

Moro refleksi, ani uyaranlarda bebeğin kollarını açıp kapatma şeklinde verdiği doğuştan gelen ilkel tepkidir. (Bebeklik dönemi doğuştan refleksler; gelişim psikolojisi)

16. Yeni doğan bir bebeğin avuç içine dokunulan bir parmağı ya da nesneyi otomatik olarak sıkıca kavraması, aşağıdaki doğuştan reflekslerden hangisine örnektir?

1. Moro refleksi
2. Kavrama (grasping) refleksi
3. Emme refleksi
4. Arama (rooting) refleksi

Avuç içine değen nesneyi istemsizce sıkıca kavrama davranışı, doğuştan gelen kavrama (grasping) refleksinin tipik göstergesidir. (Bebeklik dönemi doğuştan refleksler; gelişim psikolojisi)

17. Yaşam boyu gelişim dönemlerinin sınıflandırılmasında, doğumdan yaklaşık 2 yaşına kadar olan dönem ile 2-6 yaş arası dönem sırasıyla hangi isimlerle adlandırılır?

1. İlk çocukluk - son çocukluk
2. Bebeklik - ilk çocukluk (okul öncesi)
3. Ergenlik - bebeklik
4. Son çocukluk - ergenlik

Doğumdan yaklaşık 2 yaşına kadarki dönem 'bebeklik', 2-6 yaş arası dönem ise 'ilk çocukluk (okul öncesi dönem)' olarak adlandırılır. (Gelişim psikolojisi dönemleştirmesi; ATA-AÖF/AÖF Çocuk Gelişimi programı ders kitapları)

18. Piaget'nin Bilişsel Gelişim Kuramı'na göre, 0-2 yaş arasındaki bebeklik dönemine karşılık gelen ve bebeğin görmediği bir nesnenin varlığını sürdürdüğünü kavraması (nesne sürekliliği) ile karakterize olan dönem aşağıdakilerden hangisidir?

1. İşlem öncesi dönem
2. Duyusal-motor dönem
3. Somut işlemler dönemi
4. Soyut işlemler dönemi

Duyusal-motor dönem (0-2 yaş), bebeğin dünyayı duyuları ve hareketleri aracılığıyla keşfettiği ve nesne sürekliliğini kazandığı dönemdir. (Jean Piaget, Bilişsel Gelişim Kuramı)

19. Erken çocukluk dönemindeki (yaklaşık 2-7 yaş) çocukların olayları ve durumları kendi bakış açılarından değerlendirip başkalarının bakış açısını göz önünde bulundurmakta güçlük çekmesi, Piaget'nin hangi kavramıyla açıklanır?

1. Nesne sürekliliği
2. Korunum
3. Benmerkezcilik
4. Dengeleme

Benmerkezcilik, işlem öncesi dönemin (2-7 yaş) tipik özelliğidir ve çocuğun dünyayı yalnızca kendi bakış açısından algılamasını ifade eder. (Jean Piaget, Bilişsel Gelişim Kuramı)

20. Erikson'un Psikososyal Gelişim Kuramı'na göre, yaşamın ilk yılında (bebeklik döneminde) bakım verenle kurulan ilişkinin niteliğine bağlı olarak yaşanan ilk psikososyal çatışma aşağıdakilerden hangisidir?

1. Özerkliğe karşı utanç ve şüphe
2. Girişkenliğe karşı suçluluk
3. Temel güvene karşı güvensizlik
4. Kimliğe karşı kimlik karmaşası

Erikson'un 8 döneminden ilki olan bebeklik dönemindeki çatışma, bakım verenle kurulan ilişkinin niteliğine göre gelişen 'temel güvene karşı güvensizlik' çatışmasıdır. (Erik Erikson, Psikososyal Gelişim Kuramı)

21. Freud'un Psikoseksüel Gelişim Kuramı'na göre, yaklaşık 0-1 yaş arasındaki bebeklik döneminde hazzın ağırlıklı olarak ağız yoluyla (emme, ısırma) alındığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

1. Anal dönem
2. Fallik dönem
3. Oral dönem
4. Gizil dönem

Freud'a göre oral dönem (0-1 yaş), bebeğin hazzı ağırlıklı olarak emme ve ağız yoluyla deneyimlediği ilk psikoseksüel dönemdir. (Sigmund Freud, Psikoseksüel Gelişim Kuramı)

22. Mary Ainsworth'ün 'Yabancı Durum' (Strange Situation) deneyiyle tanımladığı bağlanma türleri arasında, annenin ayrılığından sonra döndüğünde bebeğin hem yakınlık arayıp hem de öfkeyle karşılık verdiği, teselli edilmesi güç olan bağlanma türü aşağıdakilerden hangisidir?

1. Güvenli bağlanma
2. Kaçınan bağlanma
3. Kararsız (ambivalan) bağlanma
4. Dağınık (dezorganize) bağlanma

Kararsız/ambivalan bağlanmada bebek, bakım vereni yeniden gördüğünde hem yakınlık arar hem de öfke/dirençle karşılık verir ve kolay teselli olmaz. (John Bowlby ve Mary Ainsworth, Bağlanma Kuramı (Attachment Theory))

23. Freud'un Psikoseksüel Gelişim Kuramı'na göre, yaklaşık 1-3 yaş arasındaki erken çocukluk döneminde hazzın boşaltım kontrolü ve tuvalet eğitimi çevresinde yoğunlaştığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

1. Oral dönem
2. Anal dönem
3. Fallik dönem
4. Genital dönem

Anal dönem (1-3 yaş), çocuğun hazzı boşaltım kontrolü üzerinden yaşadığı ve tuvalet eğitiminin önem kazandığı psikoseksüel gelişim dönemidir. (Sigmund Freud, Psikoseksüel Gelişim Kuramı)

24. Bedende görülen boy uzaması ve kilo artışı gibi niceliksel ve boyutsal değişimleri ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

1. Büyüme
2. Olgunlaşma
3. Öğrenme
4. Hazırbulunuşluk

Büyüme, bedendeki boy ve kilo gibi niceliksel/boyutsal artışı ifade eder; olgunlaşma ise kalıtımın etkisiyle gerçekleşen biyolojik değişimdir. (Gelişim psikolojisi temel kavramları; ATA-AÖF Çocuk Gelişimi programı Gelişim Psikolojisi ders kitabı)

25. Kalıtımın etkisiyle ortaya çıkan, öğrenme ve yaşantıdan bağımsız biyolojik değişim sürecine ne ad verilir?

1. Öğrenme
2. Olgunlaşma
3. Gelişme
4. Hazırbulunuşluk

Olgunlaşma, kalıtımın etkisiyle öğrenmeden bağımsız olarak gerçekleşen biyolojik değişimi ifade eder. (Gelişim psikolojisi temel kavramları; MEB MEGEP Çocuk Gelişimi modülleri)

26. Döllenmeden ölüme kadar süren, belirli bir düzen içinde birbirini izleyerek gerçekleşen niteliksel ve niceliksel ilerleyici değişimlerin tümüne ne ad verilir?

1. Büyüme
2. Olgunlaşma
3. Gelişme
4. Öğrenme

Gelişme, döllenmeden ölüme kadar süren, düzenli ve birbirini izleyen ilerleyici değişimleri kapsayan geniş bir kavramdır. (Gelişim psikolojisi temel kavramları; ATA-AÖF Çocuk Gelişimi programı ders kitabı)

27. Bir çocukta ergenlik döneminde kalıtımın etkisiyle ikincil eşeysel özelliklerin, herhangi bir öğrenme yaşantısı gerekmeksizin kendiliğinden ortaya çıkması hangi kavramla en iyi açıklanır?

1. Büyüme
2. Hazırbulunuşluk
3. Öğrenme
4. Olgunlaşma

İkincil eşeysel özellikler öğrenmeden bağımsız olarak kalıtımın etkisiyle ortaya çıktığı için olgunlaşma kavramıyla açıklanır. (Gelişim psikolojisi temel kavramları)

28. Bir çocuğun belirli bir davranışı öğrenebilmesi için hem gerekli olgunlaşma düzeyine ulaşmış olması hem de o davranışla ilgili önceki öğrenme yaşantılarına sahip olması gerektiğini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

1. Hazırbulunuşluk
2. Kritik dönem
3. Dengeleme
4. Şema

Hazırbulunuşluk, olgunlaşma ile önceki öğrenmelerin/yaşantıların bir arada bulunmasıdır; olgunlaşma tek başına yeterli değildir. (Gelişim psikolojisi temel kavramları; MEB MEGEP Çocuk Gelişimi modülleri)

29. Tuvalet eğitimi için gerekli kas kontrolüne fizyolojik olarak sahip olduğu hâlde bu yönde hiç alıştırma yapma fırsatı bulamamış bir çocuğun tuvalet eğitimine henüz hazır olmaması aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanır?

1. Sefalokaudal ilkenin ihlal edilmesi
2. Olgunlaşmanın tek başına hazırbulunuşluk için yeterli olmaması
3. Kritik dönemin sona ermiş olması
4. Dengeleme sürecinin tamamlanmamış olması

Hazırbulunuşluk, olgunlaşmanın yanı sıra ilgili öğrenme yaşantılarını da gerektirir; sadece olgunlaşmış olmak yeterli değildir. (Gelişim psikolojisi temel kavramları)

30. Fiziksel ve motor gelişimin baştan ayağa doğru, yani önce baş ve üst gövde bölgelerinde, sonrasında alt bölgelerde ilerlemesini ifade eden ilkeye ne ad verilir?

1. Proksimodistal ilke
2. Genelden özele ilke
3. Sefalokaudal ilke
4. Süreklilik ilkesi

Sefalokaudal ilke, gelişimin baştan ayağa doğru ilerlediğini ifade eder. (Gelişim ilkeleri (gelişim psikolojisi); MEB MEGEP Çocuk Gelişimi modülleri)

31. Bir bebeğin önce omuz ve kol hareketlerini kontrol etmeyi öğrenip, el ve parmaklardaki ince motor becerileri (örneğin küçük bir nesneyi tutmayı) daha sonra kazanması hangi gelişim ilkesine örnektir?

1. Sefalokaudal ilke
2. Genelden özele ilke
3. Bireysel farklılıklar ilkesi
4. Proksimodistal ilke

Proksimodistal ilke, gelişimin bedenin merkezinden (gövde) çevreye (kol, el, parmak) doğru ilerlediğini ifade eder. (Gelişim ilkeleri (gelişim psikolojisi); MEB MEGEP Çocuk Gelişimi modülleri)

32. Bebeklerin gelişim sürecinde önce baş ve boyun kontrolünü kazanıp ardından oturma, daha sonra da yürüme becerisini kazanması hangi gelişim ilkesiyle açıklanır?

1. Sefalokaudal ilke
2. Proksimodistal ilke
3. Bireysel farklılıklar ilkesi
4. Kritik dönem ilkesi

Baş kontrolünden yürümeye doğru izlenen bu sıra, gelişimin baştan ayağa ilerlediğini gösteren sefalokaudal ilkeye örnektir. (Gelişim ilkeleri (gelişim psikolojisi))

33. Çocuk gelişimi genel olarak hangi dört temel gelişim alanında incelenir?

1. Fiziksel, ahlaki, dinî ve estetik gelişim
2. Fiziksel, bilişsel, dil ve sosyal-duygusal gelişim
3. Bilişsel, ahlaki, psikoseksüel ve ekonomik gelişim
4. Motor, duyusal, entelektüel ve finansal gelişim

Çocuk gelişimi; fiziksel (bedensel-motor), bilişsel, dil ve sosyal-duygusal olmak üzere dört temel alanda incelenir. (ATA-AÖF/AÖF Çocuk Gelişimi programı ders kitapları; MEB MEGEP Çocuk Gelişimi modülleri)

34. Tüm çocukların gelişim basamaklarını genellikle aynı sırayla izlemesine karşın bu basamaklara ulaşma hızlarının çocuktan çocuğa farklılık göstermesi, gelişimle ilgili hangi ilkeyi yansıtır?

1. Gelişim baştan ayağa ilerler ilkesini
2. Gelişim genelden özele ilerler ilkesini
3. Gelişimde bireysel farklılıklar ilkesini
4. Gelişim alanları birbirinden bağımsızdır ilkesini

Gelişim basamaklarının sırası genellikle benzer olsa da bu basamaklara ulaşma hızı çocuktan çocuğa değişir; bu durum bireysel farklılıklar ilkesiyle açıklanır. (Gelişim ilkeleri (gelişim psikolojisi))

35. Jean Piaget'nin Bilişsel Gelişim Kuramı'na göre bilişsel gelişim sırasıyla hangi dört dönemde ele alınır?

1. Oral, anal, fallik, genital dönem
2. Mikrosistem, mezosistem, ekzosistem, makrosistem
3. Gelenek öncesi, geleneksel, gelenek sonrası, evrensel düzey
4. Duyusal-motor, işlem öncesi, somut işlemler, soyut işlemler dönemi

Piaget, bilişsel gelişimi duyusal-motor, işlem öncesi, somut işlemler ve soyut işlemler olmak üzere dört dönemde ele alır. (Jean Piaget, Bilişsel Gelişim Kuramı)