IFSW (Uluslararası Sosyal Hizmet Uzmanları Federasyonu) küresel tanımına göre sosyal hizmet; sosyal değişme ve gelişmeyi, sosyal bütünleşmeyi, insanların güçlendirilmesini ve özgürleşmesini destekleyen, uygulamaya dayalı bir meslek ve akademik disiplindir. Bu küresel tanım 6-7 Temmuz 2014'te Melbourne'de IFSW ve IASSW genel kurullarında kabul edilmiştir. Sosyal hizmetin temel kuramsal bakış açısı, bireyi içinde bulunduğu çevreyle birlikte değerlendiren çevresi içinde birey (person-in-environment) yaklaşımıdır.
Mesleğin merkezinde yer alan dört temel ilke şunlardır:
Etik açıdan NASW (Ulusal Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği) Etik Kodu, mesleğin altı temel değerini belirler: hizmet, sosyal adalet, insanın onuru ve değeri, insan ilişkilerinin önemi, dürüstlük ve yetkinlik.
Tarihsel gelişim: Bilimsel hayırseverlik (scientific charity) ve sistematik vaka çalışmasını başlatan Hayır Kurumlarını Örgütleme Derneği (COS) 1869'da Londra'da kuruldu. Yerleşim yeri (settlement house) hareketinin ilk örneği Toynbee Hall, Samuel Barnett önderliğinde 1884'te Londra'da açıldı. Jane Addams 1889'da Chicago'da Hull House'u kurdu ve çalışmalarıyla 1931'de Nobel Barış Ödülü'nü aldı. Mary Richmond'ın 1917 tarihli Social Diagnosis eseri, bireyle çalışma (casework) yönteminin ilk sistematik temelini oluşturdu. Kurumsallaşmış ilk sosyal hizmet eğitimi 1898'de New York'ta (ileride Columbia Üniversitesi Sosyal Hizmet Okulu'na dönüşecek yaz kursu) başladı. Türkiye'de yükseköğretim düzeyindeki ilk sosyal hizmet eğitimi ise 1961'de Ankara'da açılan Sosyal Hizmetler Akademisi ile başladı.
Türkiye'de mevzuat: SHÇEK'i kuran 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu (24 Mayıs 1983'te kabul, Resmî Gazete 27.05.1983), korunmaya, bakıma veya yardıma muhtaç aile, çocuk, engelli ve yaşlılara yönelik hizmetleri düzenler. SHÇEK 2011'de kapatılmış, görevleri 633 sayılı KHK ile kurulan bakanlığa devredilmiş; bu bakanlık 2021'de Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı adını almıştır.
Yöntem ve düzeyler: Mesleğin üç geleneksel müdahale yöntemi bireyle çalışma (casework), grupla çalışma (group work) ve toplumla çalışma / toplum örgütlenmesidir. Uygulama, müdahale düzeyleri açısından mikro (birey/aile), mezzo (grup) ve makro (toplum/politika) olmak üzere üç düzeyde ele alınır. Bu düzeyler sosyal refah ve sosyal politika kavramlarıyla bütünleşerek uzmanın savunuculuk, danışmanlık ve arabuluculuk gibi rollerini şekillendirir.
1. IFSW (Uluslararası Sosyal Hizmet Uzmanları Federasyonu) tarafından kabul edilen sosyal hizmetin küresel tanımı hangi tarihte ve nerede kabul edilmiştir?
Küresel tanım, IFSW ve IASSW genel kurullarınca 6-7 Temmuz 2014'te Melbourne'de kabul edilmiştir. (IFSW – Global Definition of Social Work (2014), ifsw.org)
2. IFSW küresel tanımına göre sosyal hizmet, aşağıdakilerden hangisini destekleyen uygulamaya dayalı bir meslek ve akademik disiplin olarak tanımlanır?
IFSW'nin küresel tanımı sosyal hizmeti sosyal değişme, sosyal bütünleşme, güçlendirme ve özgürleşmeyi destekleyen bir meslek/disiplin olarak tanımlar. (IFSW – Global Definition of Social Work (2014))
3. IFSW küresel tanımına göre sosyal hizmetin merkezinde yer alan temel ilkeler aşağıdakilerin hangisinde eksiksiz verilmiştir?
IFSW tanımına göre sosyal hizmetin temelinde sosyal adalet, insan hakları, kolektif sorumluluk ve farklılıklara saygı ilkeleri yer alır. (IFSW – Global Definition of Social Work (2014))
4. Bir sosyal hizmet uzmanı, dezavantajlı bir grubun haklarına erişimini engelleyen yapısal eşitsizliklerle mücadele etmeyi mesleki önceliği olarak görüyorsa, bu tutum IFSW tanımındaki hangi temel ilkeyle doğrudan ilişkilidir?
Yapısal eşitsizliklerle mücadele ve dezavantajlı grupların haklara erişimini savunma, IFSW tanımındaki sosyal adalet ilkesinin özüdür. (IFSW – Global Definition of Social Work (2014))
5. NASW (Ulusal Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği) Etik Kodu'na göre mesleğin temel değerlerinin sayısı kaçtır?
NASW Etik Kodu hizmet, sosyal adalet, insan onuru ve değeri, insan ilişkilerinin önemi, dürüstlük ve yetkinlik olmak üzere altı temel değer belirler. (NASW Code of Ethics (Ethical Principles), socialworkers.org)
6. Aşağıdakilerden hangisi NASW Etik Kodu'nda yer alan sosyal hizmetin altı temel değerinden biri DEĞİLDİR?
NASW'nin altı temel değeri hizmet, sosyal adalet, insan onuru ve değeri, insan ilişkilerinin önemi, dürüstlük ve yetkinliktir; ekonomik kârlılık bu değerler arasında yer almaz. (NASW Code of Ethics (Ethical Principles), socialworkers.org)
7. Bir sosyal hizmet uzmanının, danışanının sorununu yalnızca bireysel özellikleriyle değil; ailesi, sosyal çevresi ve toplumsal koşullarıyla birlikte ele alması hangi temel kuramsal yaklaşımı yansıtır?
Sosyal hizmetin temel kuramsal bakış açısı, bireyi içinde bulunduğu çevreyle birlikte ele alan 'çevresi içinde birey' yaklaşımıdır. (Person-in-environment perspektifi; Mary Richmond, Social Diagnosis (1917))
8. Sosyal hizmetin üç geleneksel (temel) mesleki müdahale yöntemi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Sosyal hizmetin üç temel geleneksel yöntemi bireyle çalışma (casework), grupla çalışma (group work) ve toplumla çalışmadır (community organization). (Sosyal hizmet yöntem literatürü; ATA-AÖF Sosyal Hizmete Giriş ders içeriği)
9. IFSW küresel tanımına göre sosyal hizmet nasıl nitelendirilir?
IFSW tanımı sosyal hizmeti hem uygulamalı bir meslek hem de akademik bir disiplin olarak tanımlar. (IFSW – Global Definition of Social Work (2014))
10. Bir topluluğun üyelerinin birbirlerinin refahından ve toplumsal dayanışmadan sorumlu tutulması gerektiğini vurgulayan IFSW ilkesi hangisidir?
Kolektif sorumluluk ilkesi, bireylerin birbirlerinin ve toplumun refahından karşılıklı olarak sorumlu olduğu fikrini vurgular. (IFSW – Global Definition of Social Work (2014))
11. IFSW tanımına göre sosyal hizmetin temel işlevlerinden biri olan 'insanların güçlendirilmesi' kavramı en çok neyi ifade eder?
Güçlendirme (empowerment), bireylerin ve toplulukların kendi yaşamları ve kaynakları üzerinde denetim kazanmasını destekleme işlevini ifade eder. (IFSW – Global Definition of Social Work (2014))
12. Göç etmiş bir grubun yerel toplulukla bütünleşmesini kolaylaştırmak amacıyla ortak faaliyetler düzenleyen bir sosyal hizmet uzmanı, IFSW tanımındaki hangi işlevi doğrudan hayata geçirmektedir?
Farklı grupların topluma katılımını ve bütünleşmesini kolaylaştırmak, IFSW tanımında vurgulanan sosyal bütünleşme işlevine karşılık gelir. (IFSW – Global Definition of Social Work (2014))
13. Bir sosyal hizmet uzmanının, ayrımcılığa uğrayan bir bireyin temel haklarına erişimini savunması, IFSW tanımındaki hangi ilkeyle temellendirilir?
Ayrımcılığa karşı bireyin haklarını savunmak, IFSW tanımının temel ilkelerinden insan hakları ilkesiyle doğrudan ilişkilidir. (IFSW – Global Definition of Social Work (2014))
14. Sosyal hizmet uygulaması, müdahale düzeyleri açısından kaç temel düzeyde ele alınır?
Sosyal hizmet uygulaması mikro, mezzo ve makro olmak üzere üç düzeyde ele alınır. (Sosyal hizmet uygulama düzeyleri (micro-mezzo-macro practice) literatürü)
15. Sosyal hizmette 'mikro düzey' müdahale öncelikli olarak hangi birimi hedef alır?
Mikro düzey müdahale, doğrudan birey ve aileyle yürütülen çalışmaları kapsar. (Sosyal hizmet uygulama düzeyleri (micro-mezzo-macro practice) literatürü)
16. 'Mezzo düzey' sosyal hizmet müdahalesi öncelikli olarak hangi birimlerle ilgilidir?
Mezzo düzey, küçük gruplar, aile dışı topluluklar ve yerel organizasyonlarla yürütülen müdahaleleri kapsar. (Sosyal hizmet uygulama düzeyleri (micro-mezzo-macro practice) literatürü)
17. 'Makro düzey' sosyal hizmet müdahalesi en çok hangi alanla ilgilidir?
Makro düzey müdahale, toplum, kurumlar ve sosyal politikalar düzeyinde yapısal değişimi hedefler. (Sosyal hizmet uygulama düzeyleri (micro-mezzo-macro practice) literatürü)
18. Bir sosyal hizmet uzmanı, yerel yönetimin sosyal konut dağıtım politikasını değiştirmek için savunuculuk kampanyası yürütüyorsa, bu çalışma hangi müdahale düzeyinde değerlendirilir?
Politika ve kurumsal düzeyde değişim hedefleyen savunuculuk faaliyetleri makro düzey müdahale kapsamındadır. (Sosyal hizmet uygulama düzeyleri (micro-mezzo-macro practice) literatürü)
19. Boşanma sürecinde olan bir çiftle, aile içi iletişim sorunlarını ele almak üzere birebir görüşmeler yürüten bir sosyal hizmet uzmanının çalışması hangi müdahale düzeyine girer?
Birey ve aileyle doğrudan yürütülen görüşmeler mikro düzey müdahale kapsamındadır. (Sosyal hizmet uygulama düzeyleri (micro-mezzo-macro practice) literatürü)
20. Madde bağımlılığından iyileşme sürecindeki ergenler için haftalık destek grubu düzenleyen bir sosyal hizmet uzmanının uygulaması hangi müdahale düzeyine örnektir?
Küçük gruplarla yürütülen destek çalışmaları mezzo düzey müdahaleye örnektir. (Sosyal hizmet uygulama düzeyleri (micro-mezzo-macro practice) literatürü)
21. Sosyal hizmetin geleneksel yöntemleri ile müdahale düzeyleri arasındaki ilişki açısından aşağıdakilerden hangisi en doğru eşleştirmedir?
Geleneksel olarak bireyle çalışma mikro düzeye, grupla çalışma mezzo düzeye ve toplumla çalışma makro düzeye karşılık gelir. (Sosyal hizmet yöntem ve uygulama düzeyleri literatürü; ATA-AÖF Sosyal Hizmete Giriş ders içeriği)
22. Bir sosyal hizmet uzmanı; işsiz kalan bir bireyle bireysel görüşme yaparken (mikro), aynı zamanda benzer durumdaki kişiler için bir dayanışma grubu kurup (mezzo) işsizlik yardımlarını artırmaya yönelik yerel politika değişikliği için de girişimde bulunuyorsa (makro), bu uygulama sosyal hizmetin hangi temel özelliğini yansıtır?
Sosyal hizmet uygulamasında mikro, mezzo ve makro düzeyler birbirini dışlamaz; aynı vaka üzerinde bütüncül biçimde bir arada kullanılabilir. (Sosyal hizmet uygulama düzeyleri (micro-mezzo-macro practice) literatürü)
23. IFSW (Uluslararası Sosyal Hizmet Uzmanları Federasyonu) sosyal hizmetin küresel tanımı hangi yılda kabul edilmiştir?
Küresel tanım, 6-7 Temmuz 2014'te Melbourne'de yapılan IFSW ve IASSW Genel Kurulları'nda kabul edilmiştir. (IFSW – Global Definition of Social Work (2014), ifsw.org)
24. IFSW'nin sosyal hizmetin küresel tanımını kabul ettiği Genel Kurul toplantısı hangi şehirde yapılmıştır?
Küresel tanım, Melbourne'de düzenlenen IFSW ve IASSW Genel Kurulları'nda kabul edilmiştir. (IFSW – Global Definition of Social Work (2014))
25. Aşağıdakilerden hangisi IFSW küresel tanımında sosyal hizmetin merkezinde yer alan temel ilkelerden biri DEĞİLDİR?
IFSW tanımına göre sosyal hizmetin merkezindeki dört ilke sosyal adalet, insan hakları, kolektif sorumluluk ve farklılıklara saygıdır; 'bireysel rekabet ve verimlilik' bunlardan biri değildir. (IFSW – Global Definition of Social Work (2014))
26. Türkiye'de yükseköğretim düzeyindeki ilk sosyal hizmet eğitimi hangi şehirde başlamıştır?
Türkiye'de yükseköğretim düzeyindeki ilk sosyal hizmet eğitimi, 1961'de Ankara'da açılan Sosyal Hizmetler Akademisi ile başlamıştır. (7355 sayılı Kanun; Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmet Bölümü Tarihçesi (shy.hacettepe.edu.tr))
27. Türkiye'de Sosyal Hizmetler Akademisi'nin kuruluşuna temel oluşturan kanun ve kuruluş yılı aşağıdakilerden hangisidir?
Sosyal Hizmetler Akademisi, 7355 sayılı Sosyal Hizmetler Enstitüsü Kurulması Hakkında Kanun kapsamında 1961'de Ankara'da kurulmuştur. (7355 sayılı Kanun; Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmet Bölümü Tarihçesi)
28. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ile hangi kurum kurulmuştur?
2828 sayılı Kanun, korunmaya, bakıma veya yardıma muhtaç aile, çocuk, engelli ve yaşlılara hizmet sunan SHÇEK'i kurmuştur. (2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu, Resmî Gazete 27.05.1983)
29. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu hangi yıl kabul edilmiştir?
Kanun 24 Mayıs 1983'te kabul edilmiş, 27 Mayıs 1983 tarih ve 18059 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. (2828 sayılı Kanun, Resmî Gazete 27.05.1983 (Sayı 18059))
30. SHÇEK 2011'de kapatıldığında görevleri hangi düzenlemeyle yeni kurulan bir bakanlığa devredilmiştir?
SHÇEK 2011'de kapatılmış, görevleri 633 sayılı KHK ile kurulan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'na devredilmiştir. (633 sayılı KHK (2011))
31. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, "Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı" adını hangi yıl almıştır?
2021'de yapılan düzenlemeyle bakanlık Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı adını almıştır. (Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında düzenlemeler (2021))
32. Mary Richmond'ın "Social Diagnosis" adlı eserinin sosyal hizmet mesleği açısından önemi nedir?
1917'de yayımlanan eser, sistematik vaka çalışmasıyla bireyle çalışma yönteminin öncü kaynağı sayılır. (Mary E. Richmond, Social Diagnosis (1917))
33. Bilimsel hayırseverlik (scientific charity) anlayışını başlatan Hayır Kurumlarını Örgütleme Derneği (COS) nerede ve ne zaman kurulmuştur?
COS, 1869'da Londra'da kurulmuş ve sistematik vaka çalışmasının öncüsü olmuştur. (Social Welfare History Project; History of Social Work)
34. Yerleşim yeri (settlement house) hareketinin ilk örneği kabul edilen Toynbee Hall kim tarafından ve nerede kurulmuştur?
Toynbee Hall, 1884'te Samuel Barnett önderliğinde Londra'da açılmış, toplumla çalışma geleneğinin öncülerinden olmuştur. (Settlement House Movement tarihi; Social Welfare History Project)
35. Jane Addams'ın Chicago'da kurduğu ve toplumla çalışma geleneğinin öncülerinden sayılan yerleşim evinin adı nedir?
Jane Addams, 1889'da Hull House'u kurarak yerleşim yeri hareketinin önemli örneklerinden birini oluşturmuştur. (Jane Addams biyografisi; Nobel Prize (nobelprize.org))